'Aul: Apabila Fardu Melebihi Harta

Kadangkala jumlah saham para waris melebihi asal masalah — pecahan-pecahan al-Quran "tidak muat". Penyelesaiannya ialah 'aul (naik): asal dinaikkan kepada jumlah saham dan semua waris menanggung pengurangan secara berkadar, tiada siapa dikecualikan.

Sejarah

Kes pertama dibawa kepada Saidina Umar RA: suami + dua saudara perempuan. Beliau bermesyuarat dengan para sahabat; dilaporkan cadangan penyelesaian berkadar datang daripada al-Abbas RA (atau Ali/Zaid dalam riwayat lain), lalu dipersetujui — menjadi ijmak yang dipegang jumhur termasuk Syafi'i. (Ibn Abbas RA kemudiannya berpendapat berbeza, namun pendirian jumhur yang diamalkan.)

Contoh klasik (asal 6 → 7)

Si mati (perempuan) meninggalkan suami dan dua saudara perempuan kandung:

Contoh kedua (asal 12 → 15)

Suami + ibu + bapa + 2 anak perempuan:

Had-had 'aul

• Asal 6 → boleh naik ke 7, 8, 9, 10 (maksimum, digelar syibh al-minbariyyah).
• Asal 12 → ke 13, 15 atau 17 (angka ganjil sahaja).
• Asal 24 → ke 27 sahaja — kes al-Minbariyyah: isteri 1/8, ibu bapa 1/6+1/6, dua anak perempuan 2/3. Saidina Ali RA ditanya di atas mimbar dan menjawab spontan: "1/8 isteri bertukar menjadi 1/9" (3/27).
• Asal 2, 3, 4, 8 tidak pernah ber'aul.

💡 Kalkulator eFaraid mengesan 'aul secara automatik dan memaparkan asal sebelum & selepas — cuba kedua-dua contoh di atas.