Tertib Hak: Apa Perlu Diselesaikan Sebelum Faraid

Harta si mati tidak terus dibahagikan. Fuqaha menyusun lima hak ke atas harta peninggalan (at-tarikah), mengikut keutamaan:

1. Hak yang bersangkut dengan harta itu sendiri — cth. harta yang digadai/dicagar: hutang bercagar diselesaikan daripada aset berkenaan dahulu.
2. Kos pengurusan jenazah — memandikan, mengkafan, mengebumikan; pada kadar munasabah mengikut uruf, tanpa berlebihan atau bakhil.
3. Hutang si mati:
   • Hutang kepada Allah — zakat tertunggak, fidyah, kaffarah, haji yang telah wajib. Menurut Syafi'i, ia didahulukan kerana "hutang Allah lebih berhak dijelaskan".
   • Hutang kepada manusia — pinjaman, tunggakan, mas kahwin tertangguh. Wajib dijelaskan walaupun menghabiskan seluruh harta. Nabi SAW sendiri menangguhkan solat jenazah orang yang berhutang sehingga ada penjamin.
4. Wasiat — dilaksanakan setakat 1/3 baki selepas hutang dan tidak sah untuk waris kecuali dipersetujui semua waris lain selepas kematian. Lebihan 1/3 juga tertakluk persetujuan waris.
5. Faraid — barulah baki (harta faraid sebenar) dibahagikan kepada waris.

Langkah sifar di Malaysia: asingkan yang bukan pusaka

• Harta sepencarian — sumbangan bersama pasangan sepanjang perkahwinan (wang atau usaha, termasuk sebagai suri rumah) yang diiktiraf Mahkamah Syariah. Ia hak pasangan hidup, dituntut & diasingkan SEBELUM pusaka.
• KWSP / Tabung Haji berpenama — penama orang Islam menerima sebagai wasi/pentadbir (fatwa kebangsaan): wajib mengagihkan secara faraid, bukan memiliki sendirian.
• Takaful berhibah — pampasan yang distrukturkan sebagai hibah bersyarat terkeluar daripada pusaka, mengikut sijil masing-masing.
• Harta yang telah dihibahkan sempurna semasa hidup — bukan lagi milik si mati.

💡 Gunakan kalkulator Harta Faraid eFaraid untuk mengira air terjun penolakan ini secara automatik, kemudian bawa nilai bersihnya ke kalkulator faraid.