Bahagian 1/3 & 1/6: Kadar Usul & Waris Seibu

1/3 — dua penerimanya

1. Ibu — dengan DUA syarat serentak: si mati tiada keturunan, DAN saudara si mati kurang daripada dua (an-Nisa' 4:11). Peringatan: dua saudara ke atas menurunkan ibu ke 1/6 walaupun saudara itu sendiri terdinding (cth. oleh bapa) — pendirian muktamad Syafi'i.
2. Dua saudara seibu ke atas — dikongsi sama rata lelaki & perempuan (an-Nisa' 4:12) — pengecualian tunggal daripada kaedah 2:1.

Ditambah kes khas: ibu 1/3 daripada baki dalam umariyyatain (bab kes masyhur).

1/6 — kadar paling ramai penerima (7 pihak)

1. Ibu — ada keturunan ATAU ≥2 saudara.
2. Bapa — ada keturunan (+ baki jika keturunan itu perempuan sahaja).
3. Datuk — seperti bapa, apabila tiada bapa.
4. Nenek (sebelah ibu/bapa) — 1/6 dikongsi.
5. Cucu perempuan — penyempurna bersama seorang anak perempuan.
6. Saudara perempuan sebapa — penyempurna bersama seorang saudara perempuan kandung.
7. Saudara seibu seorang — lelaki atau perempuan.

Contoh berangka

Si mati meninggalkan ibu + 2 saudara seibu (1 lelaki, 1 perempuan) + 1 saudara lelaki kandung, harta RM120,000:

• Ibu: 1/6 (kerana ≥2 saudara) = RM20,000.
• 2 saudara seibu: 1/3 sama rata = RM20,000 seorang.
• Saudara kandung (asabah): baki 1/3 = RM40,000.

💡 Perhatikan dalam kalkulator: tukar saudara seibu kepada 2 lelaki atau 2 perempuan — bahagian mereka tidak berubah (sama rata), berbeza dengan waris lain.