Tiga Golongan Waris: Furud, Asabah & Dhawil Arham

Dari sudut CARA menerima, waris terbahagi kepada tiga golongan besar — kerangka yang memudahkan seluruh ilmu ini:

1. Ashab al-Furud (اصحاب الفروض)

Waris yang bahagiannya ditetapkan: 1/2, 1/4, 1/8, 2/3, 1/3 atau 1/6. Mereka didahulukan dalam pembahagian. Dua belas pihak boleh menjadi ashab al-furud: suami, isteri, ibu, bapa*, datuk*, nenek (kedua belah), anak perempuan, cucu perempuan, saudara perempuan kandung, saudara perempuan sebapa dan saudara seibu (lelaki & perempuan).

* Bapa & datuk unik — boleh menerima fardu, asabah atau kedua-duanya serentak (lihat topik Waris Usul).

2. Asabah (عصبة)

Waris tanpa kadar tetap — mengambil baki selepas ashab al-furud atau semua harta jika bersendirian; dan tidak mendapat apa-apa jika furud menghabiskan harta (kecuali kes tertentu). Kesemua waris lelaki selain suami & saudara seibu ialah asabah; sebahagian waris perempuan menjadi asabah apabila bersama saudara lelaki mereka atau bersama keturunan perempuan.

3. Dhawil Arham (ذوي الأرحام)

Kerabat sedarah di luar dua golongan di atas (cucu sebelah perempuan, khal, 'ammah, dsb.). Pendirian asal Syafi'i: mereka tidak mewarisi dan baki ke Baitulmal; fatwa muta'akhkhirin membenarkan mereka mewarisi melalui kaedah tanzil apabila Baitulmal tidak terurus.

Aliran pembahagian

1. Berikan fardu kepada semua ashab al-furud yang layak (selepas hijab).
2. Baki kepada asabah mengikut tertib keutamaan.
3. Tiada asabah? Baki di-radd kepada ashab al-furud (kecuali pasangan) — atau ke Baitulmal mengikut amalan.
4. Tiada langsung waris furud/asabah? Barulah dipertimbangkan dhawil arham atau harta ke Baitulmal.

Kerangka empat langkah inilah yang dilaksanakan oleh enjin eFaraid — setiap keputusan kalkulator boleh dipetakan kembali kepada tertib ini.