Waris Usul: Ibu, Bapa, Datuk & Nenek

Ibu — tiga keadaan

1. 1/6 — apabila si mati ada anak/cucu, ATAU ada dua orang saudara ke atas (walau saudara itu sendiri terdinding).
2. 1/3 penuh — apabila tiada kedua-dua perkara di atas.
3. 1/3 daripada BAKI — dalam dua kes umariyyatain (pasangan + ibu + bapa sahaja), supaya bapa tidak menerima kurang daripada ibu.

Bapa — tiga keadaan

1. 1/6 sahaja — apabila si mati ada keturunan LELAKI (anak/cucu lelaki).
2. 1/6 + baki — apabila si mati ada keturunan PEREMPUAN sahaja: bapa mengambil fardu 1/6 dan menghabiskan baki sebagai asabah.
3. Asabah penuh — apabila tiada keturunan langsung.

Kehadiran bapa mendinding: datuk, semua adik-beradik si mati dan keturunan mereka, serta nenek sebelah bapa (ibunya sendiri).

Datuk (bapa kepada bapa)

Apabila tiada bapa, datuk menggantikan tempat bapa dengan tiga keadaan yang sama — KECUALI beberapa perbezaan:

• Datuk tidak mendinding saudara kandung/sebapa — mereka berkongsi melalui kaedah al-jadd wal-ikhwah (bab berasingan). Saudara SEIBU tetap terdinding oleh datuk.
• Datuk tidak mengembalikan ibu kepada 1/3 baki dalam bentuk umariyyatain (ibu kembali mengambil 1/3 penuh).
• Datuk tidak mendinding nenek sebelah bapa.

Nenek — 1/6 dikongsi

Nenek (sebelah ibu atau bapa, seorang atau lebih) mendapat 1/6 dikongsi sama rata. Hijabnya:

• Ibu mendinding KEDUA-DUA belah nenek.
• Bapa mendinding nenek sebelah bapa sahaja (ibunya); nenek sebelah ibu tidak terjejas.
• Nenek yang lebih dekat mendinding yang lebih jauh.

💡 Cuba dalam kalkulator: masukkan ibu + nenek — perhatikan nenek terdinding; buang ibu, nenek mendapat 1/6.